نکاتی کلی درباره یک مصاحبه حقیقی:

• یادداشت برداری

در هفته‌های نخستین آغاز کار به عنوان یک گزارشگر احتمالا اینکه همزمان هم یادداشت بردارید و هم گفتگو را ادامه دهید برایتان مشکل است. از این مساله احساس خجالت نکنید. حتی می‌‌توانید از مصاحبه شونده بخواهید سخنانش را دوباره تکرار کند: «نکته مهمی بود. ممکن است آن را دوباره تکرار کنید؟»

گلچین کردن اطلاعات و نقل قوله‌ای به درد بخور از میان حرفهای مصاحبه شونده  یک هنر است. گاهی اوقات همه یادداشتهای شما به کار می‌آید؛ گاهی نیز تنها بخشی از آنها به کار می آیند. نویسنده یادداشت‌ها بسته به قدرت حافظه خود ممکن است جزئیات بیشتر و یا نکات تکمیل کننده‌ای را که یادداشت نکرده اضافه کند. این مساله باید به دقت انجام شود، مخصوصا اگر دیدگاه‌های مطرح شده بحث‌انگیز و یا به صورت بالقوه افترا‌آمیز باشند. بدون هیچگونه یادداشت‌برداری و یا ضبط صدا روزنامه‌نگار امکان دفاع اندکی در دادگاه دارد.

• شخصیت خود را نشان دهید

بر خلاف آنچه برخی روزنامه‌نگاران پیشنهاد می‌کنند، محال است بتوانید شخصیت خود را انکار کنید. جهت‌گیری و نحوه گزینش سئوالات، رفتار شما و پوشش شما، همگی بیانگر شخصیت شما هستند. میزان اثرگذاری شخصیت شما بر جریان مصاحبه بسته به شرایط متفاوت است.

در مصاحبه‌هایی که هدفشان استخراج اطلاعات و دیدگاههای طرف مقابل است، مطلوب است دخالت گزارشگرها در جریان مصاحبه محدود باشد. تبادل دیدگاه‌ها و یا طرح یکی دو لطیفه نیز به عوض کردن فضا و جریان مصاحبه کمک می‌کند.

در مصاحبه‌های «گزارش از شخص»، شخصیت شما خیلی بیشتر به کمک می‌آید؛ افرادی که با گزارشگری روبرو می‌شوند که از نظر شخصیتی تهی است و به جز طرح سئوالات کوتاه کار دیگری نمی‌کند به ندرت می‌توانند آنچه در درونشان است بروز دهند. هرگز نباید بر فضای دیدار با مصاحبه شونده چیره شوید و آن را کامل دراختیار خود بگیرید. دیدگاهها و تجربیات شما تنها در درجه دوم اهمیت قرار دارند و زمانی باید ارائه شوند که شما قصد جلب کردن بیشتر گفتگو به سوی موضوع مورد نظرتان دارید. ارائه برخی از اطلاعات شما درباره موضوع همچنین می‌تواند مصاحبه شونده را تحت تاثیر قرار داده و اعتماد سازی کند. توجه کنید که هرگز نباید اطلاعات خود را بر رخ مصاحبه‌شونده بکشید.

• مصاحبه را گام به گام پیش ببرید

بیشتر منابع راهنمای روزنامه‌نگاری توصیه می‌کنند مصاحبه با پرسش‌های غیر تهدید‌آمیز که اطلاعات و دیدگاه‌های پایه‌ای را سامان می‌دهد آغاز شود. این کار سبب ایجاد اعتمادی می‌شود که به دنبال آن پرسشهای حساس بیشتری طرح می‌شوند.

روزنامه‌نگاران از راه‌های مختلفی برای تغییر دینامیسم مصاحبه بهره می‌برند. برخی از آنها توصیه می‌کنند بهترین راه افتادن در مسیر پرسشهای مشکل، پرسیدن آنها در زمانی نزدیک به آغاز مصاحبه است.

با این حال همیشه این خطر وجود دارد که مصاحبه شونده به دلیل شکست برنامه‌اش خواهان توقف مصاحبه در همان زمان ابتدایی آن شود. پرسیدن سئوالات حساس را با ظرافت آغاز کنید: «من امیدوار بودم شما مرا به پرسیدن این پرسش مجبور نکنید؛ اما حقوق شما چقدر است؟» خانم لین‌باربر-روزنامه‌نگار انگلیسی- می‌گوید که وی در آغاز مصاحبه‌هایش به مصاحبه ‌شونده حق او را برای رد کردن یک پرسش تاکید می‌کرده است: «لطفاً از سئوالات من رنجیده نشوید؛ اگر نخواستید به آنها پاسخ دهید تنها سر خود را تکان دهید، من هیچ اشاره‌ای به آنها نخواهم کرد»

سئوالات بهتر است کوتاه باشند. اما نباید تمام مصاحبه را در برگیرد. تبادل نظر با مصاحبه شوند نیز شاید مثمرثمر باشد. پرسش‌هایی باز و پرسش‌های ویژه را برای مصاحبه آماده کنید. به علاوه از طرح پرسش‌هایی که پاسخ بلی و خیر دارند، پرهیزکنید.

• گوش‌کردن فعال

بسیاری از مصاحبه‌کنندگان تاکید دارند گوش کردن فعالانه، از مهارتهای بسیار مهم است. روزنامه‌نگاران غالبا از اینکه می‌بینند مردم زمانی که قرار است از آنها گزارشی تهیه شود پرحرف و با روحیه باز هستند، غافلگیر می‌شوند. مردم از اینکه در موضوعی نظر آنها پرسیده شود احساس غرور می‌کنند. اگر چه زودگذر است اما شهرتی که به دلیل پخش نظر آنها به دست‌آورند برایشان آرامش بخش است.

در برخی موارد مطبوعات، و به طور عام رسانه ها، نقش کلیسا را برعهده گرفته به جای اتاق مخصوص اعتراف به گناه قرار می‌گیرند؛ جایی که اسرار شخصی آشکار می‌شود. هر روز مطبوعات برخی اسرار جدید را فاش میکنند: اسرار زندگی جنسی؛ یادداشت محرمانه یک عضو کابینه به دیگری؛ اسرار فروش سلاح.

به طرز متضادی و پارادوکسیکالی این اتفاق در جوامعی با دولتها و صنایعی که به طور رو به افزایشی تمایل به مخفیکاری و دوری از پاسخگویی‌های دموکراتیک دارند، بیشتر روی میدهد.

به گفتگو تمایل نشان دهید؛ نقش روزنامه‌نگاران در این است که هوشمندانه گوش دهند و به کمک کنند مصاحبه در حد امکان موجز و به طور واضح بر روی پرسشها متمرکز باشد.

• رویکرد انعطاف‌پذیر

گزارشگران باید ریلکس و انعطاف‌پذیر باشند؛ و بتوانند لیست سئوالات خود را رها کنند و به موضوعات جذابی که ضروری می‌دانند بروند.

آنها بهتر است همیشه درباره آنچه که از مصاحبه می‌خواهند روشن و بدون ابهام باشند. این خطرناک است که با یک پیش‌زمینه مبهم وارد مصاحبه شویم و انتظار داشته باشیم چیزی از آن مصاحبه بیرون بیاید؛ چیزی که به ندرت روی می‌دهد: گزارشگر مصاحبه با انبوهی از کلمات بدون اینکه اطلاعات خاصی در آنها باشد از مصاحبه بیرون می‌آید. در مقابل طفره رفتن دنباله‌دار از پاسخ به سئوالات کلیدی به گزارشگر نشان می‌دهد در راه رسیدن به اطلاعات مهمی است.

گفتگوهای غیررسمی را بگذارید برای جایی دیگر، آنها را در یک قرار شام یا ناهار با منبع طرح کنید. تماسها برای ادامه رابطه و برخی موارد جذاب ضروری هستند؛ اما گپ زدن بسیار با مصاحبه کردن متفاوت است.

• بازی قدرتمندانه

توزیع قدرت در بسیاری از فراگردهای ارتباطی پیچیده و دارای نوسان است. یک منبع ممکن است به دنبال بهره‌برداری از گزارشگر برای انتقال نظراتش، اطلاعات نادرستی که می‌خواهد منتشر کند یا تبلیغات سیاسی‌اش باشد. گزارشگر نیز از منبع به عنوان یک «نقل کننده» یا«ارائه دهنده اطلاعات» بهره‌برداری می‌کند.

از این منظر، مصاحبه‌ها می‌توانند به عنوان جایی برای بحث و جدل باشند. روزنامه‌نگاران باید در حد امکان از متنوع بودن مصاحبه دوری کنند، سعی کنند آن را در کنترل داشته باشند و جریان مصاحبه را مشخص کنند. بهتر است مصاحبه شونده هرگز بر مصاحبه مسلط نشود، اگر مصاحبه شونده با کشاندن مصاحبه به بحثی پرت و بی‌ربط این‌کار را کرد با پرسیدن یک پرسش جهت‌دار تسلط خود بر فضای مصاحبه را بازیابید.

• گویش بدن (body talk)

تماس چشمی مهم است، اما تماس دنباله‌دار چشمی احتمالا بازدارنده است. در طول مصاحبه‌های «گزارش از شخص» صورتهای دیگر زبان بدن و ارتباطات غیر کلامی مانند آه کشیدن، شانه را بالا انداختن، ساکت بودن‌، پوزخند زدن، سرفه و مواردی نظیر این باید توسط گزارشگر مورد توجه قرار گیرند.