فاوا

پشت پرده مطبوعات ایران چه خبر است؟

آقای ××× مدیرمسئول نشریه پیشروی ××× به دلیل اینکه پیشتر پست دولتی داشته و از متهم بزرگ مفاسد اقتصادی ایران پولهایی در دوران مسولیت خود گرفته اند، اجازه درج هیچگونه خبری در مورد این فرد را به گروه اقتصادی نمیدهند و به اصطلاح روزنامه نگارها خبر را از صفحه در می آورند.

|+| نوشته شده توسط پدرام الوندي در سه شنبه هجدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 4:43

نقاط ابهام در کارکرد روزنامه‌نگاری شهروندی

ویدئویی که اخیرا بر روی سایت youtube قرار گرفته و دختر جوانی را نشان می‌دهد که با جیغ و فریاد بسیار، به زور سوار ماشین سمند پلیس ایران می‌شود اینروزها بدجوری فضای وبلاگ‌های فارسی را دستخوش اظهارنظرهای مختلف و غالبا عاطفی قرار داده است.

دوست عزیزم مصطفی قوانلو که در یکی دو سال اخیر مساله روزنامه نگاری شهروندی را به طور جدی پیگیری می‌کند نیز در مطلبی به این موضوع پرداخته است که در رادیو زمانه منعکس شده است.

درباره اظهار نظرهای کلی مطرح شده در این مطلب تقریبا حق با مصطفی است. در این روزگاری که مطبوعات ایران فضای چندانی برای خبررسانی حداقلی ندارند و وزیر ارشاد بدون هیچ پرده‌پوشی، به طور رسمی اعلام می‌کند به فلان مساله پرداخته نشود و مطبوعات نیز به دلایل مختلفی که مربوط به بحث من نیست از گوش نکردن به این نصیحت‌های پدرانه پرهیز نمی‌کنند.

اما در مطلبی که برای رادیو زمانه نگاشته شد چند نکته ظریف با هم آمیخته شده بود که با اجازه از مصطفی قوانلو بدانها می‌پردازم:

1- به نظر من سایتهایی نظیر ohmynews را نباید با youtube قیاس کرد. دلیل هم دارم! نخست اینکه ohmynews سایتی است که در تعریف دقیقش یک نشریه آلترناتیوalternative press محسوب می‌‌شود. کریس آتون که در این زمینه کتاب نیز دارد مطبوعات آلترناتیو را واجد ویژگی‌ها یمی‌داند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: «باید بر روی عقاید گروه‌های اقلیت متمرکز باشد، باید دیدگاهها و نظراتی با موضوعاتی که در پوشش خبری متداول به آنها توجه نمی‌شود پوشش دهد، باید بر روی دشمنی‌هایی که جان افراد زیادی را به خظر می‌اندازد توجه ویژه داشته باشد. او همچنین اشاره می‌کند که پیشتر مخاطب تنها در بخش vox pop (صدای مخاطب) حضوری کمرنگ داشت و البته در مواقعی که نیاز به نظر گروهی از «مردم» در خط خبری رسانه‌های اصلی وجود داشت. آتون دو گونه گسترده‌تر را به مطبوعات آلترناتیو اضافه کرد: advocacy press و grassroots press که من آن‌ها را روزنامه‌نگاری مدافعه‌جو و روزنامه‌نگاری مردمی ترجمه می‌کنم. نمایندگان روزنامه نگاری‌مردمی آن مردم عادی کوچه و بازار و کارگران یدی ساده، فقرای شهری و مانند اینها هستند. این افراد به دلیل دغدغه‌های خاصشان و حضورشان در بخشهای مختلفی که رسانه‌های جریان اصلیmain stream حضور ندارند، خبرهایی با ارزشهای خاص خودشان را دارند. روزنامه‌نگاری مدافعه‌جو نیز مطابق تعریفی که دارد می‌شود همین سایت محبوب کره‌ای‌ها که درباره‌اش خواهم گفت.

با این تعاریف حال تکلیف ما با Ohmynews روشن است. این سایت با سوابق درخشانی که در هدایت تظاهرات ضد‌آمریکایی در کره‌جنوبی در جریان مرگ آن دختر دبیرستانی کره‌ای در سال 2002 ایفا کرد و یا زمانی که اصلاح‌طلبان کره‌ای را بدون داشتن روزنامه‌های قدرتمند و با مدد چهل میلیون کاربری که در کره روزی یک ساعت پای وب هستند، پیروز انتخابات آزاد ریاست جمهوری در کره کرد. با سایت تجاری youtube متفاوت است. Ohmynews بیش از هر چیز به دلیل اینکه نویسندگان مطالبش مشخص هستند، دبیرانی دارد که مطالب را کنترل کیفی و تا حدودی طبقه‌بندی می‌کنند، اعضایش شهریه اندکی برای بقا پرداخت می‌کنند، یک هفته‌نامه از گلچین مطالب هفتگی‌اش چاپ می‌کند و خلاصه در یک کلمه «سازمان» دارد رسانه‌ای قابل اطمینان و مطمئن است.

2- اما داستان youtube کمی متفاوت است. Youtube در درجه نخست یک سایت تجاری است که همین چندماه پیش 1.68 میلیارد دلار خریداری شد. این سایت بیش از آنکه اهداف عالی اجتماعی داشته باشد سایتی سرگرمی و برای آپلود ویدئو‌های خانگی با مضامین عامه‌پسند است. غالب ویدئوهای موجود در آن نیز صاحب مشخصی ندارند و معلوم نیست واقعا توسط چه کسی به اشتراک گذاشته می‌شوند. به همین دلیل مرتب علیه ویدئوهایی که مالیکت معنوی آن‌ها مشخص است شکایت می‌شود و مدیران سایت فکری برای آن می‌کنند. به این دلیل youtube منبع قابل اطمینانی برای جستجوگران روزنامه‌نگاری شهروندی نیست. زیرا آنقدر در آن سطح نظارت کیفی و حقوقی پایین است که در همان ابتدای کار انتقاد ضعف منبع در آن خودنمایی می‌کند.

3- مساله دیگری که به آن اشاره کرده بودی تمایل رسانه های جریان اصلی نظیر CNN به انعکاس اخباری است که مخاطبان ارسال می‌دارند. کما اینکه yahoo نیز بخشی را با عنوان you witness به همین هدف راه‌اندازی کرده است. به نظر می‌رسد این اقدامات بیش از هر چیز برای عقب نماندن از غافله روبه پیشرفت رسانه‌های جدید باشد. و گرنه توجه آنها به Alternative press در حقیقت نقض غرض دلیل پیدایش این دست رسانه‌هاست و باید به آن با دیده شک و تردید نگریست. در مورد ضعف منبع هم می‌توانی در همان سایت youtube و در کنار ویدئوی آن دختری که به آن اشاره کرده بودی ویدئوی دیگری را ببینی که نشان می‌دهد دو خانم ایرانی که یکی زن میانسالی چادری و دیگری دختر جوانی است سر مساله‌ای نامعلوم با هم درگیر می‌شوند اما کاربری که آن را آپلود کرده است در عنوان نوشته: درگیری یک دختر ایرانی با یک پلیس زن! ، اتفاقی که هیچ‌وقت در Ohmynews روی نمیدهد.

|+| نوشته شده توسط پدرام الوندي در یکشنبه شانزدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 3:23

تکنيکهاي نوشتن براي وب‌سايتها*

نوشتن براي وب تکنيکي است که در سايتهاي ايراني غالبا ناديده گرفته مي‌شود. سايتهاي خبري و آموزشي و سايت روابط عمومي نهادهاي مختلف، غالبا با انبوهي از کلمات و سطرهاي پياپي، پر شده‌اند. بدون اينکه در نظر گرفته شود مخاطب آنلاين چه اندازه براي خواندن آن‌ها وقت مي‌گذارد. اين معضل براي سازمان‌هاي نوپا و تازه تاسيس که روابط عمومي آنها هنوز شکل نگرفته است آشکارتر است.

تکنيکهاي عمومی

ü سعي کنيد مطالب خود را به پاراگرافهاي كوتاه تقسيم کنيد. اجازه ندهيد پاراگراف هاي شما از 100 كلمه بيشتر شوند. سعي نكنيد تعريف يا مفهومي را كه مي‌شود به آساني به آن لينك داد؛ خودتان دوباره ارائه كنيد. بهتر است كه به آنها لينك بدهيد و متن خودتان را طولاني نكنيد.

ü اگر متن شما از 300 كلمه بيشتر است؛ به ميان تيتر نياز دارد. ميان تيترها را كوتاه انتخاب كنيد و سعي كنيد در انها به مخاطب بگوئيد كه پاراگراف زير ميان تيتر مربوط به چيست.

ü استفاد از واژه هائي كه فونت آنها درشت تر است (Bold) مي تواند به مخاطب در يافتن موضوعات اصلي موجود در متن كمك كند. ولي فراموش نكنيد كه از اين كار بايد با احتياط و در حد كم استفاده كنيد تا مخاطب با شلوغي در متن مواجه نشود. احتياط هنگامي در اين زمينه ضروري تر است كه ميان تيتر هم داشته باشيد.

محتواي متن

ü سعي کنيد کوتاه بنويسيد. روزنامه‌نگاري قانوني دارد به نام kiss & tell. که به معني اين است که متن را ساده و کوتاه بنويسد و به مخاطب بگوئيد. جملاتي که به کار مي‌بريد بايد كاملا معطوف به پيام باشند.

ü از زياده نويسي بپرهيزيد. معلوم نويسي هم بر مجهول نويسي ارجح است. معلوم نويسي كار نويسنده را سخت تر مي كند و كار مخاطب را راحت تر.

ü حرف زدن به جاي نوشتن: محاوره اي ننويسيد ولي مثل حرف زدن كه هميشه منظور آدم را زودتر از نوشتن بيان مي كند.

ü براي لينك هاي دادن بايد توجه کنيد که لينك‌هائي كه مي دهيد كوتاه باشند و در حد چند كلمه (سقف كار 5 كلمه است).

اين خطاست كه مثلا يك پارارگراف را لينك بدهيد. بي‌دليل لينك ندهيد هر لينكي بايد يكي از توقعات مخاطب را برآورده سازد.

ü سعي کنيد گويا بنويسيد. منظور از گويا بودن در نظر گرفتن سطح درک مخاطبان است که در محيط وب مبناي آن سطح سواد يک ديپلمه است. وقتي از کوتاه نويسي صحبت مي‌کنيم منظور موثر نويسي است (محتواي هر مطلب در محيط وب بايد پنجاه در صد محتواي چاپي آن باشد) به گونه اي که هر انچه که مي نويسند با چشم قابل اسکن باشد. حدود هشتاد درصد کاربران مطالب موجود در محيط وب را با چشم اسکن مي کنند و در خواندن مطالب وب؛ تقريبا 25 درصد (در مقايسه با مطالب چاپي) سرعت کمتري دارند.

ü در نهايت از همه امکانات وب براي بهره‌گيري کنيد و تنها به کپي کردن مطلبي که تايپ کرده‌ايد بسنده نکنيد. از هر آنچه که به عنوان امکانات آنلاين و سايبر در اختيار داريد (که رسانه هاي چاپي فاقد آن هستند) بهره بگيريد. بهتر است مطلب در يک حالت ترد وشکنده به بخش هاي مجزا قابل تقسيم باشد و در ضمن هر بخش مجزا نيز بطور مستقل جوابگوي خودش باشد و سپس اين مطالب مجزا از طريق لينک هاي مناسب با هم يک پيکره واحد را بسازند.

* این یادداشت کوتاه را چند ماه قبل برای خبرنامه داخلی یکی از نهادها نوشتم، که به سرانجام نرسید. فکر کردم نقلش اینجا خالی از فایده نباشد. منبع مطالب ارائه شده از مطالب دات و یا لینکهای آن است.

|+| نوشته شده توسط پدرام الوندي در یکشنبه نهم اردیبهشت 1386 و ساعت 1:8

ابراز همدردی

دوست و برادر عزیزم فرید مدرسی غم بی تسلای فراق پدر را از سر می گذراند... فرید جان آرزوی سلامتی و طول عمر با عزت برای تو و خانواده محترمت را دارم. خداوند مرحوم پدرت را رحمت کند.

|+| نوشته شده توسط پدرام الوندي در یکشنبه نهم اردیبهشت 1386 و ساعت 1:4

کتابهای مهم ارتباطات در قرن بیستم

در یکی از وبگردیهای چند روز اخیر به لیستی برخورد کردم که سردبیران فصلنامه روزنامه نگاری و ارتباطات جمعی از مهمترین کتابهای این حوزه در قرن بیستم گردآوری کرده بودند. موضوع مربوط به سال ۲۰۰۰ است اما فکر کنم داشتن این لیست برای دانشجویان و علاقمندان این حوزه بد نباشد:

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط پدرام الوندي در یکشنبه دوم اردیبهشت 1386 و ساعت 3:17